Avrupa Birliği Üyesi Sekiz Devlet Ulusal Bina Yenileme Plan taslaklarını sundu

Sekiz AB üye devleti, Avrupa’nın bina stoğunu karbonsuzlaştırmaya yönelik önemli bir adım attı. Belçika, Bulgaristan, Hırvatistan, Finlandiya, Litvanya, Romanya, Slovenya ve İspanya, Binaların Enerji Performansı Direktifi (EPBD) kapsamında hazırladıkları taslak Ulusal Bina Yenileme Planlarını (NBRP) 31 Aralık 2025 son tarihinden önce Avrupa Komisyonu’na sundu.

Bu gelişme, revize edilen EPBD’nin ilk somut uygulamasını oluşturuyor. Aynı zamanda AB’nin 2050 yılına kadar binaların enerji verimliliğini artırma ve iklim nötrlüğüne ulaşma hedefleri doğrultusunda izlenecek yol haritasının temelini atıyor.

NBRP'ler, AB ülkelerinin 2014'ten beri hazırladığı ve sunduğu uzun vadeli yenileme stratejilerinin evrimi olarak görülebilir. Bu stratejiler genel bir çerçeve sunsa da, ortak göstergeler ve Birlik genelinde bağlayıcı kilometre taşlarını içermiyordu. Revize edilen Binaların Enerji Performansı Direktifi (EU) 2024/1275 ile bu yaklaşım önemli ölçüde değişiyor.

Yeni düzenleme, üye devletleri konut ve konut dışı binaların yenilenmesine yönelik ayrıntılı bir yol haritası içeren Ulusal Bina Yenileme Planları hazırlamaya zorluyor. Bu planlar; ulusal bina stoğunun analizini, 2030, 2040 ve 2050 hedeflerini, bu hedeflere ulaşmak için uygulanacak politika ve önlemleri ile yatırım ihtiyaçları ve finansman kaynaklarını kapsıyor. Önceki stratejilerin aksine, NBRP'ler AB düzeyinde ortak bir şablon kullanılması, ülkeler arasındaki ilerlemenin daha tutarlı biçimde değerlendirilmesini sağlayacak.

Son tarihi karşılayan ülkeler

Belçika

Belçika'da, Valon Bölgesi için sunulan plan, konut ve enerjiden sorumlu bölgesel otoriteler tarafından koordine edilerek, kamu kurumları ve sektör paydaşlarının katkılarıyla hazırlandı. Plan mevcut konutların yenilenmesini önceliklendirirken bölgesel yönetişim yapıları ile AB iklim hedefleriyle uyumlu, aşamalı bir yol haritası belirliyor.

Bulgaristan

Bulgaristan tarafından önerilen NBRP, merkezi hükümet liderliğinde, Ulusal İstatistik Enstitüsü (NSI) ve Sürdürülebilir Enerji Kalkınma Ajansı'ndan (SEDA) alınan istatistiksel verilere dayanarak hazırlandı. Plan, bina stoklarının durumunu iyileştirmeye ve enerji verimli yenilemelerin kapsamını ve derinliğini artırmak için yatırımları seferber etmeye odaklanıyor.

Hırvatistan

Hırvatistan'da taslak plan, Fiziksel Planlama, İnşaat ve Devlet Varlıkları Bakanlığı tarafından ulusal teknik uzmanlıkla desteklenerek geliştirildi. Öneri, planlama ve izleme çerçevelerini güçlendirirken yenileme oranlarını ve enerji performansını artırmak için kademeli bir yol belirliyor.

Finlandiya

Finlandiya tarafından sunulan plan, araştırma kuruluşları ve sektör paydaşlarının katkılarıyla Çevre Bakanlığı (Miljöministeriet) tarafından koordine edildi. Plan, Finlandiya'nın iklim ve enerji politikalarına entegre yaklaşımını yansıtarak; yerel iklim koşullarına uyarlanmış maliyet etkin karbon arındırma yollarını önceliklendiriyor ve tipolojiler inşa ediyor.

Litvanya

Litvanya için NBRP, Kamu Yatırımı Geliştirme Ajansı (VIPA), Litvanya Enerji Ajansı (LEA), belediyeler ve yerel yönetimler, ayrıca sivil toplum kuruluşları ve sivil toplum aktörleri tarafından hazırlandı. Plan, konut stoğunun yenilenmesine odaklanarak, enerji verimliliğini artırmak için finansal mekanizmaların, iş birlikçi yönetimin ve uzun vadeli planlamanın rolünü vurguluyor.

Romanya

Romanya tarafından sunulan Ulusal Bina Yenileme Planı, Kalkınma, Kamu İşleri ve İdaresi Bakanlığı (MDLPA) tarafından, raporlama ve planlama konusunda Dünya Bankası'nın desteğiyle geliştirildi. Plan, finansal ve idari engelleri ele alarak yenilemeleri hızlandırmak için yapılandırılmış bir yol haritası sunuyor ve yönetişim seviyeleri arasında koordinasyonu iyileştiriyor.

Slovenya

Slovenya'da plan, Çevre, İklim ve Enerji Bakanlığı tarafından, belediyeler ve sektör paydaşlarıyla yakın iş birliği içinde koordine edildi. Plan, uzun vadeli yatırım planlaması ve yönetişim düzenlemelerini vurgulayarak yenileme faaliyetlerinde istikrarlı bir artış ve geliştirilmiş enerji performansını sağlıyor.

İspanya

İspanya için NBRP taslağı, ARCE 2050 (Bina Yenileme Gündemi 2050) başlıklı olup, Konut ve Kentsel Gündem Bakanlığı Yenilik ve Sürdürülebilirlik Bölümü aracılığıyla Ekolojik Geçiş ve Demografik Zorluk Bakanlığı ile iş birliği içinde yürütüldü. Teknik girdiler, İspanya Yeşil Bina Konseyi (GBCe) desteğiyle Eduardo Torroja İnşaat Bilimleri Enstitüsü tarafından sağlandı. Plan, bina yenilemelerini büyük ölçekte hızlandırmaya ve mevcut finansman mekanizmalarından yararlanmaya odaklanıyor.

Bu NBRP'ler bir arada, Üye Devletlerin EPBD çerçevesini ulusal ve bölgesel stratejilere nasıl dönüştürdüğüne dair tutarlı bir bakış sunuyor. Her plan ortak Avrupa yapısını takip etse de, taslaklar yerel yönetişim düzenlemelerini ve politika önceliklerini yansıtarak Komisyon'un değerlendirmesi ve ardından Birlik genelinde NBRP'lerin nihai hale getirilmesi için zemin hazırlıyor.

Sunumların ardından Komisyon, taslakları değerlendirecek ve altı ay içinde ülkeye özgü öneriler yayımlayarak eksiklikleri, tutarsızlıkları veya iyileştirilmesi gereken alanları belirleyebilecek. Üye devletlerin planlarını kesinleştirirken bu önerileri dikkate almaları bekleniyor.

NBRP’lerin nihai versiyonlarının 31 Aralık 2026'ya kadar sunulması gerekiyor.  Planlar bu tarihten sonra EPBD çerçevesi kapsamında bina yenileme, yatırım planlaması ve ilerleme takibi konularında ulusal politikalar için ana referans olarak hizmet edecekler.